Internationale Zomercursus Gregoriaans
Voor de derde keer organiseren we de vijfdaagse Internationale Zomercursus Gregoriaans, van 24 t.m. 28 augustus 2026 in de abdij Koningshoeven bij Tilburg. De cursus zal weer bestaan uit de vertrouwde ingrediënten: workshops, zangsessies, lezingen, presentaties en gezongen officie. De workshops worden aangeboden voor vier groepen: Zangers basis, Zangers gevorderd, Dirigenten basis, Dirigenten gevorderd. Dus: een week lang zingen en les krijgen op je eigen niveau, als zanger of als dirigent.
Workshops
De cursisten verdiepen zich in het repertoire tijdens de workshops. De aandacht gaat daarbij uit naar vocale, muzikale én theoretische aspecten. De workshops worden aangeboden voor vier groepen: twee groepen zangers en twee groepen dirigenten.
Bij de zangers wordt onderscheid gemaakt tussen basis (kunnen lezen van kwadraatnotatie en ervaring met solmisatie) en gevorderd (ervaring met uitvoeringspraktijk gebaseerd op semiologie).
Voor de dirigenten geldt een soortgelijk onderscheid: de koordirigent zonder (veel) ervaring met gregoriaans (vergelijkbaar met omschrijving zangers/basis) en die mét (veel) ervaring (vergelijkbaar met omschrijving zangers/gevorderd).
In de groepen beginnende zangers en dirigenten leren de deelnemers vanuit de gedrukte kwadraatnotatie de basisbeginselen van de semiologie: wat is de klinkende consequentie van de middeleeuwse notatie? De inhoud van deze workshops is gebaseerd op de Semiologie Gregorienne van Eugène Cardine. Bij de zangers wordt veel aandacht gegeven aan de passende esthetische uitvoering en correcte zangtechniek voor verschillende genres in het Gregoriaans. De dirigenten leren eenvoudig gregoriaans repertoire dirigeren met oog voor de tekst. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de eenduidigheid van het directiegebaar, het liturgisch bewustzijn van de dirigent én de didactische aanpak van een repetitie.
Bij de gevorderde zangers en dirigenten wordt uitgegaan van een goede basiskennis van de semiologie in de notatie van Skt. Gallen en Metz, zoals beschreven in Semiologie Gregorienne van Eugène Cardine. Daarnaast is enige kennis in het lezen van Beneventijnse en Aquitaanse handschriften nuttig om formules te vergelijken. In deze workshops voor gevorderden worden de complexere mis- en officiegezangen structureel geanalyseerd. De interpretatie van de gezangen en de wijze van dirigeren ervan spitst zich toe op een aantal belangwekkende deelgebieden:
- de neumenscheiding (coupures),
- de syllabische waarde bij gearticuleerde neumen,
- diminutieve en augmentatieve liquescerende neumen,
- conclusieve en suspensieve cadensen,
- relatie tussen tekst en muzikale vormgeving in modale structuren.
Lezingen (ochtend en avond): achtergronden van het gregoriaans
De dagelijkse lezingen brengen het verband aan tussen theorie en praktijk. Aan de orde komen: de methodologie van manuscriptonderzoek, editietechniek, het interpreteren van de neumentekens, en de vertaling van onderzoeksresultaten naar de vocale praktijk.
Gezongen officie
Aan het begin en het einde van de cursus wordt het repertoire in zijn oorspronkelijke kader geplaatst met een liturgische uitvoering van een deel van het Officie: de Vespers van de betreffende dag. Dit biedt degenen voor wie het repertoire relatief nieuw is, de kans om met de liturgische context kennis te maken.
Docenten en sprekers
De docenten en sprekers hebben nationaal en internationaal hun sporen verdiend. Medewerking wordt verleend door Hans Leenders, Jerry Korsmit, Kees Pouderoijen (Wenen), Ed Catijn (zangers basis), Hanneke van der Grinten (zangers gevorderd), Christoph Hönerlage (Regensburg), Rens Tienstra (dirigenten basis), David Eben (Praag; dirigenten gevorderd) en Anthony Zielhorst.
Concert
Donderdag 27 augustus komt Gregoriaans Koor Utrecht naar Koningshoeven om een programma te presenteren rond Johannes de Doper. Zijn geboortedag wordt weliswaar 24 juni gevierd, maar zijn onthoofding op 29 augustus. Van beide feesten worden misgezangen en officiegezangen uitgevoerd. Bijzonder zijn de sequentiae uit de Utrechtse Mariakerk, in een handschrift dat in de Universiteitsbibliotheek te Utrecht wordt bewaard.
De cursuslocatie
Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven,
Eindhovenseweg 3, 5056 RP Berkel-Enschot (bij Tilburg)
website: www.koningshoeven.nl
telefoon +31 (0)13 540 85 08
De abdij is goed bereikbaar met het openbaar vervoer (busverbinding vanaf station Tilburg).
Inschrijving
U schrijft u in door een mail aan zomercursus@amicicantusgregoriani.nl waarin u de volgende gegevens vermeldt: Uw naam – postadres – emailadres – telefoonnummer – de groep waarbij u wilt worden ingedeeld (Zangers basis; Zangers gevorderd; Dirigenten basis; Dirigenten gevorderd.) Tevens maakt u het cursustarief over op bankrekening NL37 ABNA 0420 6653 23 t.n.v. Stichting Amici Cantus Gregoriani onder vermelding van “Zomercursus 2026”. Het cursustarief bedraagt € 750 als u uiterlijk 31 maart 2026 betaalt. Bij betaling na 31 maart 2026 bedraagt het cursustarief € 850. Maaltijden (lunch en diner), koffie, thee en water zijn inbegrepen. Let u op: Uw inschrijving is pas geldig nadat wij uw betaling ontvangen hebben.
Er zijn vooralsnog geen logeerkamers beschikbaar in de abdij, u moet zelf uw onderdak regelen in Tilburg of omgeving.
Restitutieregeling
Indien u uw inschrijving annuleert is de restitutieregeling met betrekking tot het door u betaalde cursustarief als volgt:
Bij annulering vóór 24 juni: U krijgt 100% terug.
Bij annulering vóór 1 juli: U krijgt 75% terug.
Bij annulering vóór 8 juli: U krijgt 50% terug.
Bij annulering vanaf 8 juli: U krijgt 0% terug.
De Internationale Zomercursus Gregoriaans 2026 komt mede tot stand door ondersteuning van de Gilles Hondius Foundation, de Mr. Paul de Gruyter Stichting, en het Ans en Hans Wouters-Hellebrekers Fonds.
NIEUW: Luister naar de Zomercursus Podcast, Gregoriaans Leren met Anthony Zielhorst en Hanneke van der Grinten! Nu ook Aflevering 2 en Aflevering 3. Ook te beluisteren via je favoriete podcast-app.